Op vakantie lijkt het soms ineens heel helder. Minder werken. Vaker nee zeggen. Mijn telefoon vaker wegleggen. Meer tijd maken voor wat belangrijk is.
Als ik straks thuiskom, ga ik het anders doen.
En dan begint het gewone leven weer. De agenda vult zich. De eerste mails komen binnen. Er moet van alles. En voor je het weet, doe je alweer wat je vóór je vakantie deed.
Herkenbaar?
Terugvallen in oude patronen schrijven we gemakkelijk toe aan een gebrek aan discipline. We hadden ons toch voorgenomen het anders te doen? Maar misschien is dat niet het hele verhaal. Want veel van ons gedrag ontstaat automatisch. En wie oude patronen wil doorbreken, moet ze daarom misschien eerst leren herkennen en begrijpen.
Je kiest minder bewust dan je denkt
Veel van wat we dagelijks doen, besluiten we niet iedere ochtend opnieuw. We ontwikkelen gedragspatronen.
We zeggen ja voordat we voelen of we ja bedoelen. We lossen iets op voordat iemand het vraagt. We gaan door terwijl we eigenlijk moe zijn. We kiezen wat verstandig lijkt, terwijl ergens vanbinnen iets anders trekt.
Vaak zijn die patronen ooit ergens ontstaan.
Misschien heb je geleerd om verantwoordelijkheid te nemen. Om rekening te houden met anderen. Om sterk te zijn. Hard te werken. Eerst te zorgen dat alles geregeld is. Dat kan je veel brengen, totdat iets wat ooit hielp zo vanzelfsprekend wordt, dat je niet meer merkt dat het je stuurt.
Wat doe jij regelmatig zonder jezelf nog af te vragen waarom?
Afstand helpt om oude patronen te herkennen
Daarom kan vakantie zo’n interessante spiegel zijn. Niet alleen omdat je vrij bent, maar omdat je context verandert.
Je wekker gaat niet. Je agenda is leger. Je reist niet naar je werk. Je hoeft misschien even minder rollen tegelijk te vervullen.
En ineens merk je dingen op.
Vakantie vertelt je niet automatisch wat je moet veranderen. Maar afstand kan wel zichtbaar maken wat dichtbij normaal is geworden. En dát is waardevolle informatie als je je eigen patronen beter wilt begrijpen.
Wat werd voor jou zichtbaar?
Denk eens terug aan de afgelopen weken en maak deze drie zinnen af:
- Ik merkte dat ik meer behoefte heb aan …
- Ik miste verrassend genoeg helemaal niet …
- Ik voelde me het meest mezelf toen …
Denk er niet te lang over na. Wat komt als eerste bij je op?
Misschien zit daar iets tussen wat je in het gewone ritme nauwelijks meer opmerkt.
Maak van inzicht niet meteen een verbeterproject
Zodra we iets over onszelf ontdekken, willen we er vaak direct iets mee.
- ‘Ik moet beter mijn grenzen aangeven.’
- ‘Ik moet minder op mijn telefoon.’
- ‘Ik moet echt meer rust nemen.’
En voor je het weet, is bewustwording veranderd in het volgende project waaraan je moet werken.
Maar als je een patroon daadwerkelijk wilt doorbreken, kan het waardevol zijn om nog even niets te veranderen. Word eerst nieuwsgierig.
Maar: ‘Wat maakt dat ik dit steeds doe?’
Dat is een wezenlijk andere vraag.
Gedrag dat we blijven herhalen, heeft vaak ergens een functie
Altijd klaarstaan kan waardering opleveren. Controle houden kan veiligheid geven. Een volle agenda kan je het gevoel geven dat je ertoe doet. Doorgaan kan voorkomen dat je hoeft stil te staan bij wat je voelt.
Dat betekent niet dat je ieder gedrag eindeloos hoeft te analyseren. Wel dat nieuwsgierigheid vaak meer zichtbaar maakt dan oordeel.
Oude patronen zitten niet alleen in jezelf
Er is nog iets. Na je vakantie keer je niet alleen terug naar je oude gewoontes. Je keert ook terug naar de omgeving waarin die gewoontes steeds opnieuw worden geactiveerd.
De werkcultuur waarin iedereen direct reageert. Het gezin waarin jij degene bent die overal aan denkt. De agenda waarin nauwelijks lege ruimte bestaat. De telefoon die de hele dag om aandacht vraagt.
We proberen onszelf vaak te veranderen terwijl onze omgeving precies hetzelfde blijft. Maar gedrag ontstaat niet los van de wereld om ons heen.
Wil je begrijpen waarom je steeds terugvalt in oude patronen? Kijk dan dus niet alleen naar jezelf.
Vraag niet alleen: ‘Wat wil ik anders doen?’
Maar ook: ‘Wat om mij heen maakt dat ik steeds hetzelfde blijf doen?’
Misschien zit daar wel een veel interessanter antwoord.
Eerst herkennen, dan patronen doorbreken
Misschien hoef je na de zomer dus niet opnieuw te beginnen. Je hoeft jezelf niet opnieuw uit te vinden. En je hoeft ook niet direct een betere versie van jezelf te worden.
Bewustwording begint niet met veranderen, maar met begrijpen. Wat doe ik? Wat voel ik? Wat maakt dat ik zo reageer? Welke rol speelt mijn omgeving daarin? En past dit gedrag eigenlijk nog bij mij?
Vanuit dat bewustzijn ontstaat ruimte.
Niet omdat je meteen weet wat je anders moet doen, maar omdat je steeds beter herkent wanneer je automatisch een oud patroon volgt.
Misschien ontdek je vervolgens dat je iets wilt veranderen. Misschien ook niet. Soms is het inzicht zelf al genoeg om anders naar jezelf en je gedrag te kijken.
Wat wil je niet opnieuw uit het oog verliezen?
Voordat je agenda zich weer helemaal vult, kijk nog één keer terug naar de ruimte die deze zomer je gaf. Wat heb je over jezelf ontdekt?
En misschien nog interessanter: Wat wil je daarvan niet opnieuw uit het oog verliezen zodra het gewone leven weer begint?
Je hoeft daar vandaag nog geen plan van te maken.
Want oude patronen doorbreken begint misschien niet met jezelf dwingen iets anders te doen. Het begint met zien wat je doet, begrijpen waarom je het doet en herkennen wat ervoor zorgt dat je steeds weer in hetzelfde patroon terechtkomt.
Eerst zien. Dan begrijpen. Dan kiezen.
