Je merkt dat je geïrriteerd raakt, je terugtrekt of juist probeert je gelijk te halen. Later, wanneer de emotie wat is gezakt, kijk je soms anders naar hetzelfde gesprek. Die aannames in communicatie ontstaan vaak zonder dat we het merken. Was die opmerking van de ander werkelijk zo bedoeld? Of vulde je misschien zelf iets in?
Direct naar:
Hoe Hoe aannames in communicatie ontstaan
We reageren niet alleen op wat er gebeurt, maar ook op de betekenis die we eraan geven. Die betekenis ontstaat niet zomaar. Eerdere ervaringen bepalen mede waar we gevoelig voor zijn. Onze overtuigingen beïnvloeden wat we verwachten van anderen. En emoties kunnen ervoor zorgen dat sommige signalen veel sterker binnenkomen dan andere.
Dat is menselijk. We hebben allemaal een eigen blik op de werkelijkheid, gevormd door alles wat we hebben meegemaakt.
Het wordt lastiger wanneer we vergeten dat het onze blik is. Wanneer een interpretatie ongemerkt verandert in een zekerheid over de ander. Iemand die weinig zegt, vinden we ongeïnteresseerd. Een kritische vraag ervaren we als wantrouwen. En wie het niet met ons eens is, lijkt ons soms niet te begrijpen. Terwijl er ook een andere verklaring kan zijn.
Wat gebeurt er als je uitzoomt?
Bewustwording begint bij het opmerken van wat er in jezelf gebeurt. Je voelt irritatie opkomen, merkt dat je een oordeel vormt of herkent de neiging om jezelf te verdedigen. Je hoeft dat gevoel niet weg te drukken. Het vertelt je mogelijk iets over wat belangrijk voor je is. Maar het hoeft ook niet onmiddellijk te bepalen wat je doet.
Soms helpt het om jezelf af te vragen: wat weet ik zeker over deze situatie en wat vul ik zelf in? Wat zou ik kunnen ontdekken als ik eerst nieuwsgierig ben naar de ander? Dat klinkt als een eenvoudige opgave, maar dat is het in de praktijk vaak niet. Wanneer iets ons raakt, kan het juist moeilijk zijn om die afstand te nemen en uit te zoomen. Soms hebben we even tijd nodig voordat we weer open kunnen kijken.
Je eigen aandeel herkennen
Persoonlijke verantwoordelijkheid betekent niet dat je alles wat er tussen jou en anderen gebeurt bij jezelf moet zoeken. Je bent niet verantwoordelijk voor de gevoelens, keuzes of het gedrag van iedereen om je heen. Wat je wél kunt doen, is onderzoeken welke rol jouw eigen blik en reacties spelen in een ontmoeting.
Misschien ontdek je dat je sneller een afwijzing verwacht dan de situatie rechtvaardigt. Of dat je je terugtrekt op momenten waarop je eigenlijk behoefte hebt aan contact. Misschien merk je juist dat je voortdurend probeert de ander te begrijpen en daarbij je eigen grenzen uit het oog verliest.
Ook dat is waardevolle informatie. Verantwoordelijkheid nemen begint namelijk niet bij jezelf veroordelen om wat je voelt of denkt. Het begint bij de bereidheid om jezelf beter te leren begrijpen.
En daaruit ontstaat vaak ruimte voor een andere keuze. Dat bewustzijn helpt je om de ruimte tussen wat je voelt en hoe je reageert verdraagzaam te maken. Zo leer je bewust te kiezen, in plaats van je op de automatische piloot laten leiden door je eerste impuls.
Om over na te denken
Wanneer was de laatste keer dat je ontdekte dat jouw eerste interpretatie van een situatie niet het hele verhaal vertelde?
